I kawe atu te hapū o Ngāti Haua i ngā rautaki hauhake Parāoa ki runga i Te Kura Taiao.

Kua whakatūria te kaupapa 'Whakatupuria hei kauae parāoa' hei hua oranga, hei arataki hoki i ngā uri whakaheke i runga i te ara o te kaitiakitanga me te toi whakaora i ngā kōrero tuku iho a ngā tūpuna.
I marama te whakamārama a Te Aorangi Dillon, Tumu Whakarae o Te Korowai o Ngāruahinerangi, mō te take matua o tēnei mahi hirahira, e whai ana kia manaakitia ngā meaka katoa a te iwi.
“I whakatū atu ngā kōrero o Ngāti Haua e pā ana ki tō mātou kaupapa ‘Whakatupuria hei kauae parāoa’. Ana, ko te pūtake o tērā kōrero ki a whai oranga tātou, ki a tipu mai a mātou tamariki ki roto i a rātou Ngāti Haua(tanga).”
I te taenga mai o ngā parāoa ki ngā takutai o Ngāti Haua, i noho tahi te iwi ki te ata whakatakoto i ngā ritenga me ngā tikanga tuku iho hei tiaki i aua taonga o te moana.
“I te wā i tae mai ngā parāoa ki te takutai i ata whakaaro mātou mō tēnei ahuatanga o tuku i ngā taonga o tuku iho, ngā kōrero tuku iho me pehea te mahi i tērā ahuatanga, tērā mōmō mahi.”
Nā runga i tēnā, i kitea te hiahia nui o ngā rangatahi ki te maumahara i ēnei wheako mā roto i ngā mahi toi, ngā waiata me ngā poi hei pupuri i te mātauranga.
“Nā i whakaaro mātou well you know, kei roto i a mātou te hunga rangatahi e hiahia ana ki te tito waiata, te tito poi, te tuhi pūrakau te tuhi kōrero rānei, ana ko tēnei tētahi ara me kī, ki te kapo i ngā kōrero.”
Nā Connor Macleod mai i Te Iho Tāngaengae me Te Tōpuni Ngārahu te kōrero i whakawhiti, e whakaatu ana i te whakakotahitanga o ngā tauheke me ngā hapū o Ngāti Haua me Ngāti Tū ki te hanga poi maumahara.
“I ahu mai te whakaaro ka whakahī tētahi poi kare au i reira te wā i tae mai ngā parāoa ēngari i reira aku karanga maha. Me tāku hiahia ki a whai maramatanga ki ngā ahuatanga, i ngā wheako i whiwhia e rātou i aua wā, nā reira i te nohotahi ki ngā tauheke, i te nohotahi ki te hunga i reira ki ngā hapū e rua, ki Ngāti Haua, ki Ngāti Tū ā i puta mai ngā kōrero o ngā wheako katahi i huri hei poi.”
Nā te arahitanga a Ngāti Wai i marama ai ngā tukanga mō te hauhake parāoa me ngā ritenga katoa, kia rite hoki ngā uri mō ngā wā kei te heke mai.
“I te taenga mai o Ngāti Wai i tau te whakaaro me mahi tātou i era mahi i raro i te arahitanga o Ngāti Wai. Kare au te paku hiahia ki a pera āno tātou hei ngā wā o mua, nā reira ae, ka taea te titiro whakamuri i taua poi, ā, ka mōhio pai ka pehea tātou rongo ai i te wā tae mai rātou, te tukanga ka pai ai tātou, te tāhuna te ahi, te tapainga ingoa, te mahi hauhake, te whakahoki o te karu, te whatu ki tōnā kainga, ki Tangaroa tae noa atu ki te hauhake, te nehu, te hahu.”
He whānui kē atu te mahi taiao i te hīkoi ngahere noa, e kitea ana tōna hohonu ki ngā wāhanga katoa o te ahurea me te reo Māori.
“I ngā wananga parāoa e whakahaere nei i a mātou ka taki taua poi hei maumaharatanga, tae noa atu ki tēnei rā kua kawe mai ki runga i Te Kura Taiao, ka pōhēhē au, ka pōhēhē ētahi atu ko te mahi taiao he mahi takahi ngahere noa, ēngari ka tāku e hiahia nei ki a tino marama pai tātou kei i a kokonga o tō tātou whare te taiao, nō reira kei i a kokonga o te whare hoki tētahi mahi taiao i roto i ngā poi, i roto i te reo, i roto i ngā waiata hei tukuihotanga mō ngā uri whakatipu.”
He taonga whakaharahara ēnei kōrero me ēnei waiata hei arataki i ngā uri whakatipu, e tohu ana i te hononga mauroa o te tangata, o te reo, me te taiao.


Comments